تأيّمها . . . » خ 71 ، 100 اى اهل عراق شما مانند زن باردارى هستيد كه چون حامله شد ، بچه‌اش را سقط كرد ، همسرش مرد ، بى شوهر ماندنش زياد شد ، اشاره است به آنكه در شام نزديك به پيروزى بوديد ولى با نظر به حكميت ، مانند آن زن گرديديد ، و طول خواهد كشيد كه به معاويه غلبه كنيد ، و حالت گذشته را به دست آوريد : « استتمام » طلب تمام است ، و نيز فرمايد : « اذا تمّ العقل نقص الكلام » حكمت 71 ، از اين مادهّ بيست و هفت مورد در « نهج » آمده است . تميم : بنى تميم يكى از قبائل مشهور عرب و داراى فضائل بودند بعضى از آنها در شورش بصره شركت كرده و جزء لشكريان طلحه و زبير و عايشه شدند ، اين امر سبب شد كه فرماندار بصره عبد الله بن عباس نسبت به آنها بد رفتارى كند ، اين مطلب به امام عليه السلام گزارش گرديد ، حضرت ، ابن عباس را از اين كار بر حذر داشت و نوشت . « . . . قد بلغنى تنمرك لبنى تميم و غلظتك عليهم و انّ بنى تميم لم يغب لهم نجم الّا طلع لهم آخر و انّهم لم يسبقوا ابو غم فى جاهلية و لا اسلام و انّ لهم بنا رحما ماسّة و قرابة خاصّة ، نحن مأجورون على صلتها . . . » نامه 18 ، 376 . يعنى به من رسيد خشونت تو و بد رفتاريت به بنى تميم ، بدانكه در بنى تميم بزرگمردى نرفته مگر آنكه بزرگمرد ديگرى در جاى آن قرار گرفته است و آنها در هيچ جنگى مغلوب نشده‌اند ، نه در جاهليت و نه در اسلام و آنها را با ما بنى هاشم رحم به هم رسيده و قرابت مخصوصى هست كه ما برصله و مراعات آن پيش خدا مأجوريم . در رابطهء با جملهء « و انّ لهم بنا رحما ماسّة » گويند : ميان بنى هاشم و بنى تميم ازدواجى رخ داده بود ، و گويند : بنى تميم در « اياس بن مضر » به قريش متصل مى شوند ، احتمال دوّم با « رحما » بهتر مى سازد ، اين لفظ فقط دو بار در « نهج » آمده است . توب : توب و توبه و متاب همه به معنى رجوع و برگشتن است ، در قاموس و صحاح و اقرب الموارد ، قيد معصيت را اضافه كرده و گفته‌اند : رجوع از معصيت ولى